Kreyòl Ayisyen an
Kreyòl ayisyen, yo souvan rele l tou senpleman Kreyòl, se lang prèske tout Ayisyen pale. Langaj la te soti pandan epòk kolonyal la atravè kontak ant lang franse ak divès lang Afrik de Lwès. Kòm rezilta, Kreyòl gen anpil mo ki sanble ak mo franse, men li gen pwòp estrikti ak pwononsyasyon pa l. Se poutèt sa, se pa ‘franse ki pa kòrèk’, men se yon langaj ki byen fòme nèt, ki gen pwòp istwa ak idantite pa l.
Lè yo konpare l ak lang franse, gramè kreyòl la pi senp. Pa egzanp, vèb yo prèske pa chanje fòm ditou, epi tan yo souvan endike ak mo apa. Anplis de sa, kreyòl pa gen jan gramatikal menm jan ak franse. Se estrikti klè sa a menm ki fè lang lan pisan, dirèk epi ki byen adapte pou itilizasyon chak jou, edikasyon, medya ak literati.
Malgre Fransè ak Kreyòl se toude lang ofisyèl peyi Dayiti, Kreyòl se lang komen nan lavi toulejou. Ou tande l nan lari, nan mache, nan mizik, nan radyo ak lakay nan mitan fanmi yo. Pandan lontan, Fransè te gen plis prestij nan gouvènman ak edikasyon, men pozisyon Kreyòl la vin pi solid klèman nan dènye deseni yo.
Pou anpil Ayisyen, Kreyòl se plis pase yon senp mwayen kominikasyon: se yon veyikil pou kilti, memwa ak sans apatenans. Istwa peyi a ap viv nan pwovèb, istwa, chante ak ekspresyon chak jou. Nenpòt moun ki vle konprann Ayiti pi byen ap tounen vin jwenn Kreyòl byento: lang kote Ayisyen eksprime tèt yo pi dirèkteman ak pi klèman.
